Gebelik Şekeri Testi Nasıl Yapılır? Hazırlık, Süreç ve Sonuçları Anlama
Tepki Ver
Gebelik şekeri testi, gebelik sırasında kan şekeri yüksekliği olup olmadığını değerlendirmek için yapılır. Çoğu gebede tarama 24–28. haftalar arasında planlanır; daha önce gebelik şekeri öyküsü veya bazı riskler varsa doktor testi daha erken önerebilir. Testin hangi türde yapılacağı, açlık gerekip gerekmediği ve sonuçların nasıl yorumlanacağı sağlık kuruluşunun uygulamasına göre değişebilir.
Gebelik şekeri testi ne zaman yapılır?
Gebelikte insülin ihtiyacı ilerleyen haftalarda artabilir. Bu nedenle daha önce kan şekeri sorunu yaşamamış kişilerde bile gebeliğin ikinci yarısında tarama yapılır. American College of Obstetricians and Gynecologists, taramanın çoğunlukla 24–28. haftalar arasında değerlendirilmesini öneren yaklaşımları açıklamaktadır. Konunun bağlantılı bir yönünü Hamilelikte Sağlık kategorisindeki ilgili yazılar yazısında bulabilirsiniz.
Önceki gebelikte gebelik şekeri, fazla kilo, ailede diyabet öyküsü, polikistik over sendromu veya önceki bebeğin yüksek doğum ağırlığı gibi durumlar varsa doktor ilk gebelik kontrolünde ya da daha erken dönemde değerlendirme isteyebilir. Erken yapılan test normal çıksa bile gebeliğin ilerleyen haftalarında yeniden tarama gerekebilir.
Test öncesinde nasıl hazırlanılır?
Hazırlık, uygulanacak teste göre değişir. Bazı tarama testleri açlık gerektirmeden yapılabilirken, açlık kan şekeriyle birlikte uygulanan daha kapsamlı testlerde gece boyunca yemek yenmemesi istenebilir. Randevu alırken sağlık kuruluşundan şu bilgileri netleştirin:
- Teste aç mı, tok mu gelmeniz gerektiğini,
- Testten önce kaç saat yemek ve içmekten kaçınacağınızı,
- Su içip içemeyeceğinizi,
- Kullandığınız ilaçları test günü alıp almayacağınızı,
- Testin yaklaşık ne kadar süreceğini.
Doktorunuz söylemedikçe gebelikte kullandığınız ilaçları bırakmayın. Testten önceki gün normal beslenmeye çalışın; sonucu değiştirmek amacıyla aşırı tatlı tüketmek, öğün atlamak veya yoğun egzersiz yapmak doğru bir hazırlık değildir. Bulantınız varsa, daha önce glikoz içecekleriyle zorlandıysanız ya da test sırasında kendinizi kötü hissederseniz bunu görevliye söyleyin.
Gebelik şekeri testi nasıl uygulanır?
Kullanılan yönteme göre işlem bir veya birkaç kan örneği alınarak yapılır. Yaygın uygulamalar aşağıdaki gibidir:
| Test yaklaşımı | Uygulama | Sonraki adım |
|---|---|---|
| İlk tarama testi | Glukoz içeren içecek içilir ve belirli bir süre sonra kan örneği alınır. | Sonuç yüksek bulunursa tanıyı netleştirmek için daha kapsamlı test istenebilir. |
| 75 gramlık test | Genellikle açlık kanı alınır; glukoz içeceği sonrasında belirlenen zamanlarda tekrar kan örneği alınır. | Değerler ilgili tanı ölçütlerine göre değerlendirilir. |
| 100 gramlık test | Açlık kanı ve glukoz içeceği sonrasında birden fazla kan örneği alınır. | Birden fazla ölçüm, kullanılan protokole göre karşılaştırılır. |
İlk tarama testinin yüksek çıkması tek başına gebelik şekeri tanısı anlamına gelmez. Tanı için hangi testin uygulanacağı ve kaç ölçümün dikkate alınacağı merkezin protokolüne göre belirlenir. NICE’ın gebelikte diyabet rehberinde de tanı yaklaşımının belirli kan şekeri ölçümleri ve klinik değerlendirmeyle birlikte ele alındığı görülür.
Test sırasında neler hissedilebilir?
Glukoz içeceği oldukça tatlı olabilir. Bazı anne adaylarında kısa süreli bulantı, baş dönmesi, terleme, halsizlik veya çarpıntı hissi oluşabilir. Bu belirtiler ortaya çıkarsa oturun ve sağlık çalışanına haber verin. Kusma olursa testin tekrarlanması veya farklı bir değerlendirme yapılması gerekebilir.
Bekleme süresinde yemek, şekerli içecek tüketmek, yoğun hareket etmek ya da test alanından izinsiz ayrılmak sonucu etkileyebilir. Beklerken su içmenin uygun olup olmadığını görevliye sorun. Yanınıza küçük bir atıştırmalık almanız, test tamamlandıktan sonra ihtiyaç duyarsanız beslenmenizi kolaylaştırabilir.
Sonuçlar nasıl değerlendirilir?
Sonuç kâğıdındaki tek bir sayıya bakarak kendi kendinize tanı koymayın. Gebelik haftası, açlık durumu, kullanılan glukoz miktarı, kanın alındığı dakika ve laboratuvarın referans aralığı birlikte değerlendirilir. Dünya Sağlık Örgütü, gebelikte ilk kez saptanan yüksek kan şekerinin değerlendirilmesi için tanı ölçütlerini ayrı bir rehberde açıklamaktadır.
Sonuç yüksek çıktığında doktorunuz beslenme düzeni, evde kan şekeri takibi, fiziksel aktivite ve takip randevuları hakkında kişisel bir plan oluşturabilir. Bazı kişilerde yalnızca beslenme ve hareket düzenlemesi yeterli olabilir; bazı durumlarda ilaç tedavisi gündeme gelebilir. Hangi seçeneğin uygun olduğuna gebelik haftası, ölçümler ve anne-bebek değerlendirmeleriyle karar verilir.
NHS gebelik şekeri tanısı sayfası, test sonucunun sağlık ekibi tarafından değerlendirilmesi ve gerektiğinde takip planı oluşturulması gerektiğini belirtir. Sonuç normal olsa bile doktorunuzun önerdiği rutin gebelik kontrollerini sürdürün.
Doktor görüşmesinde hangi sorular sorulabilir?
Sonuçlarınızı daha iyi anlamak için randevuya şu sorularla hazırlanabilirsiniz:
- Uygulanan testin adı ve kullanılan tanı ölçütleri nedir?
- Sonuçlardan hangisi normal aralığın dışında?
- Evde kan şekeri ölçümü yapmam gerekiyor mu?
- Beslenme veya günlük hareket düzenimde hangi değişiklikler güvenli?
- Bir sonraki kontrol ne zaman ve hangi belirtilerde daha erken başvurmalıyım?
Şiddetli halsizlik, bayılma, tekrarlayan kusma, nefes darlığı veya kendinizi ciddi biçimde kötü hissetme durumunda test sonucunu beklemeden sağlık kuruluşuna başvurun. Bu yazı genel bilgilendirme içindir; test kararı, sonuç yorumu ve tedavi planı gebeliğinizi takip eden sağlık profesyoneli tarafından yapılmalıdır.
