Yenidoğan İşitme Testi Ne Zaman Yapılır? Tarama Süreci ve Sonuçlar Hakkında Bilgiler
Yenidoğan işitme testi, bebeğin doğuştan veya erken dönemde fark edilebilecek işitme sorunları açısından taranmasını sağlar. Test çoğunlukla hastaneden taburcu olmadan önce, bebeğin ilk günlerinde yapılır. Tarama sonucunun tekrar edilmesi gerektiğinde bu durum tek başına işitme kaybı tanısı anlamına gelmez; planlanan kontrolün zamanında tamamlanması önemlidir.
Yenidoğan işitme testi ne zaman yapılır?
İşitme taramasının ideal olarak bebeğin yaşamının ilk ayında tamamlanması hedeflenir. Birçok merkez testi doğumdan sonraki 24-48 saat içinde, hastaneden ayrılmadan önce gerçekleştirir. Hastanede yapılamayan veya teknik nedenlerle tamamlanamayan taramalar için aile, sağlık kuruluşunun yönlendirmesiyle kısa sürede randevu almalıdır. Konunun bağlantılı bir yönünü Yenidoğan Banyosu Ne Zaman Yapılır? İlk Banyo İçin Güvenli Hazırlık Rehberi yazısında bulabilirsiniz.
Tarama sonucu beklenen yanıt alınmadığında sağlık ekibi genellikle yeniden tarama planlar. Yenidoğan işitme testi için belirlenen kontrol tarihi, bebeğin yaşı ilerlemeden değerlendirme zincirinin sürdürülmesi açısından önem taşır.
| Aşama | Hedeflenen zaman | Amaç |
|---|---|---|
| İlk işitme taraması | İlk ay içinde | İşitme yanıtı açısından başlangıç taraması yapmak |
| Tekrar taraması veya ayrıntılı değerlendirme | İlk 3 ay içinde | Şüpheli sonucu netleştirmek |
| Gerekirse destek planı | İlk 6 ay içinde | İşitme kaybı doğrulanırsa uygun desteği geciktirmemek |
Bu zaman aralıkları, erken fark etme ve erken destek hedefini anlatan genel sağlık yaklaşımıdır. Bebeğin tıbbi öyküsüne, tarama sonucuna ve sağlık kuruluşunun yönlendirmesine göre takip planı değişebilir. CDC’nin çocuklarda işitme taraması bilgileri de ilk aylarda değerlendirme ve gerektiğinde hızlı takip yapılmasının önemini vurgular.
İşitme taraması nasıl yapılır?
Yenidoğan işitme testi bebeğin uyanık olmasını veya aktif biçimde yanıt vermesini gerektirmez. bebek sakin ya da uyurken uygulanabilir ve genellikle ağrısızdır. Kullanılan yöntem, cihazın bebeğin kulağından veya işitme sinirine giden elektriksel yanıtlardan elde ettiği veriyi değerlendirir.
OAE testi
Otoakustik emisyon, kısaca OAE, küçük bir prob aracılığıyla kulak kanalına ses verilerek yapılır. Cihaz, iç kulakta oluşan yanıtı kaydeder. Kulakta doğumdan kalan sıvı, bebeğin hareket etmesi, ağlaması veya probun kulağa tam yerleşmemesi sonucu etkileyebilir.
AABR testi
Otomatik işitsel beyin sapı yanıtı, kısaca AABR, ses uyarısına karşı işitme siniri ve beyin sapında oluşan elektriksel yanıtı ölçer. Bebeğin başına veya cildine yerleştirilen küçük elektrotlar ve kulaklık benzeri bir düzenek kullanılır. Özellikle bazı yoğun bakım öykülerinde bu yöntem tercih edilebilir. ABD Ulusal Sağırlık ve Diğer İletişim Bozuklukları Enstitüsü, yenidoğan taramasında OAE ve AABR yöntemlerinin kullanıldığını açıklar.
Test sonucunda tekrar tarama istenirse ne anlama gelir?
Sonuç ekranında “geçti” yerine tekrar değerlendirme önerilmesi, bebeğin kesin olarak işitme kaybı olduğu anlamına gelmez. İlk günlerde kulakta sıvı bulunması, ortam gürültüsü, bebeğin hareket etmesi veya test probunun uygun yerleşmemesi ölçümü etkileyebilir.
Tekrar tarama kararı verildiğinde ebeveynlerin yapması gereken, sağlık kuruluşunun önerdiği tarihte kontrole gitmektir. İkinci taramada da beklenen yanıt alınamazsa çocuk odyolojisi veya ilgili uzmanlık birimi tarafından daha ayrıntılı işitme değerlendirmesi planlanabilir. NHS’nin yenidoğan işitme taraması açıklamasında da ilk tarama sonrasında ek test gerekebileceği ve bunun takip edilmesi gerektiği belirtilir.
Ebeveynler sonuç sonrasında hangi adımları izlemeli?
- Tarama sonucunun yazılı kaydını ve önerilen kontrol tarihini saklayın.
- Tekrar test önerildiyse randevuyu ertelemeyin.
- Bebeğin prematüre doğum, yoğun bakımda kalma veya başka bir tıbbi risk öyküsü varsa bunu sağlık ekibine bildirin.
- “Geçti” sonucu alınsa bile ilerleyen aylarda seslere tepki, irkilme ve iletişim gelişimiyle ilgili endişeleri çocuk doktoruyla paylaşın.
- İşitme taraması ile tanısal işitme değerlendirmesinin aynı işlem olmadığını unutmayın.
Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Birliği, tarama sonucunun tanı koymadığını; şüpheli sonuçlarda tanısal değerlendirmeye geçilmesi gerektiğini belirtir. Bu ayrım, ailelerin tek bir tarama sonucunu kesin hüküm gibi yorumlamaması açısından önemlidir.
Evde bebeğin işitmesi nasıl gözlemlenir?
İlk aylarda bebeklerin seslere verdiği tepkiler aynı hızda gelişmeyebilir. Ani ve yüksek sesle irkilme, tanıdık sese yönelme, konuşan kişiye bakma veya ses çıkararak karşılık verme gibi davranışlar zaman içinde gözlenebilir. Ancak evde yapılan gözlem, yenidoğan işitme testinin yerine geçmez. Bebeğin sese tepki vermesi, her frekanstaki sesi normal duyduğunu kesin olarak göstermez.
Aile, bebeğin seslere hiç tepki vermediğini, daha önce verdiği tepkilerin azaldığını veya iletişim gelişiminde belirgin bir farklılık olduğunu düşünüyorsa rutin kontrolü beklemeden çocuk doktoruna başvurmalıdır.
Tıbbi bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Test sonucu, takip zamanı ve ileri değerlendirme gereksinimi bebeğin sağlık öyküsüyle birlikte sağlık profesyonelleri tarafından belirlenmelidir.